از ویدئو تا استارلینک ممنوعیت فناوری، رونق بازار دورزدن
به گزارش توسعه دهندگان، مواجهه با فناوری باآنکه فعلی دور از دنیای مدرن بنظر می رسد و نخستین مثالی که برای آن به ذهن می رسد، خاطره جمع آوری دیش های ماهواره و توقیف نوار کاست است؛ اما ماجرای آن در عین ناباوری همچنان در مواجه با فناوری های مدرن وجود دارد.
تینا مزدکی_کشاورزی را تصور کنید که هر بار بذر جدیدی به زمینش می رسد، به جای آنکه درباره ی کیفیت محصول و شیوه کشت آن تصمیم بگیرد، بیل به دست می گیرد تا بذر را از خاک بیرون بکشد. یکروز با بذر تازه مخالفت می کند، روز دیگر با شیوه آبیاری جدید و روزی دیگر با دستگاهی که می تواند محصول را بیشتر کند. سرانجام، آن چه از دست می دهد نه فقط یک بذر، بلکه مجالی برای برداشت محصولی بهتر است. سال ها بعد، وقتی زمین دیگران پربار شده است، او هنوز مشغول توضیح دادن اینست که چرا نباید به بذرهای تازه اعتماد کرد.
روایت مواجهه با فناوری در ایران، گاهی بی شباهت به چنین کشاورزی نیست. در سالهای نخست بعد از انقلاب، انتشار خیلی از آثار موسیقی محدود شد و توزیع برخی نوارهای کاست به سبب محتوای آنها یا مغایرت با ضوابط رسمی با برخورد روبرو شد. حتی در دهه ۱۳۶۰ نیز ورود دستگاههای پخش ویدئو با ممنوعیت واردات و نگهداری و مواجهه با استفاده کنندگان همراه بود، محدودیت هایی که عمدتا از نگرانی ها درباره ی محتوای فیلم های قابل پخش ناشی می شد اما با گسترش استفاده و استقبال کاربران کم کم کم شد.
پس از آن زمانی که تمام دنیا درحال استقبال از دیش ماهواره بودند و به کمک آن برنامه های ماهواره ای دریافت می کردند، بازهم در ایران این فناوری با محدودیت های قانونی و اجرائی رو به رو شد. قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره در سال ۱۳۷۳ تصویب گردید و استفاده از این تجهیزات، جز در موارد استثناشده در قانون، ممنوع اعلام گردید. در مقاطع مختلف، جمع آوری دیش های ماهواره ای از پشت بام خانه ها و مواجهه با دارندگان این تجهیزات در دستور کار قرار گرفت. اما با توجه به این محدودیت ها، استفاده از ماهواره در جامعه بازهم ادامه یافت.
سال ها بعد با ورود شبکه های اجتماعی همچون فیس بوک، توییتر، یوتیوب و بعد از آن تلگرام و دیگر پلت فرم ها و ورود کاربران ایرانی به آنها، این شبکه ها با مسدودیت رو به رو شدند. اما کاربر ایرانی که با چنین برخوردهایی دست و پنجه نرم کرده بود، راه ورود به این شبکه ها را پیدا کرد. گسترش مسدودیت ها و فیلترینگ به ایجاد بازار گسترده ای برای ابزارهای تغییر مسیر اتصال، همچون وی پی ان، انجامید. این ابزارها به کاربران اجازه می داد از مسیرهای جایگزین به وبسایت ها و خدمات مسدودشده دسترسی پیدا کنند. در واقع برخوردی که کاربران را از مواجه شدن با ارتباط جهانی بازمی داشت، خود به ایجاد بازاری مخرب منجر گردید که بازهم هم ادامه دارد و علتی منطقی نیز برای آن وجود ندارد.
اکنون داستان نوار کاست و دیش ماهواره بار دیگر، با فناوری اینترنت ماهواره ای و استارلینک بشکلی مدرن ظهور کرده است. استارلینک، سرویس اینترنت ماهواره ای شرکت اسپیس ایکس، امکان دسترسی به اینترنت را از راه ارتباط مستقیم تجهیزات کاربر با ماهواره ها فراهم می آورد. این فناوری بخصوص در مناطقی که زیرساخت ارتباطی زمینی ضعیف است یا دسترسی به اینترنت با اختلال مواجه می شود، می تواند اهمیت پیدا کند. با این وجود، ورود و استفاده از تجهیزات استارلینک در ایران با محدودیت های قانونی و امنیتی رو به رو شده است.
با وجود تجربه چندین ساله در چنین محدودیت هایی و رویارویی با فناوری ها، جای تعجب است که به جای آنکه بحث، فقط بر سر چگونگی استفاده از ظرفیتهای این فناوری برای بسط دسترسی به اینترنت متمرکز باشد، بازهم موضوع ممانعت از ورود تجهیزات، کنترل استفاده و رویارویی با دسترسی از راه این شبکه اولویت است. از نوار کاست و ویدئو تا دیش ماهواره، از اینترنت و شبکه های اجتماعی تا فناوری های ارتباطی جدید. مسئله این نیست که هر فناوری جدیدی بی خطر است، بلکه اینست که آیا میتوان با حذف ابزار، احتیاج به آنرا هم از میان برد؟ و آیا مواجهه با فناوری های ارتباطی جدید باید اساساً بر ممانعت از دسترسی استوار باشد، یا میتوان در کنار توجه به ملاحظات امنیتی و حاکمیتی، راه هایی برای سودجستن از ظرفیتهای فنی و اقتصادی آنها نیز بررسی کرد؟
اگر قرار باشد هر ابزاری را به سبب امکان سوءاستفاده از آن کنار بگذاریم، باید با بخش بزرگی از موفقیتهای تمدن نیز خداحافظی نماییم. خودرو می تواند موجب تصادف شود، اما چاره، ممنوعیت خودرو نیست. هواپیما ممکنست با تهدیدهای امنیتی مواجه شود، اما هیچ کشوری برای افزایش امنیت هوانوردی، اصل پرواز را کنار نمی گذارد. در عوض، استانداردهای ایمنی، مقررات، آموزش و سازوکارهای نظارتی را توسعه میدهد.
فناوری های ارتباطی نیز از این قاعده مستثنا نیستند. مسئله اصلی، حذف ابزار نیست، بلکه کاهش خطرهای امنیتی و غیرامنیتی احتمالی آنها و افزایش توانایی جامعه جهت استفاده درست از آن است. سیاستگذاری مؤثر باید به این پرسش پاسخ دهد که چطور میتوان از موقعیت های یک تکنولوژی بهره برد و هم زمان، هزینه ها و تهدیدهای احتمالی آنرا کم کرد.
اظهارات آقامیری رییس مرکز ملی فضای مجازی، در مورد توانایی رویارویی با استارلینک هم نمونه ای از همین نوع نگاه است. به جای تمرکز بر این که چطور میتوان ارتباط کاربران با استارلینک را مختل کرد، میتوان پرسید چطور میتوان از ظرفیتهای این فناوری برای توسعه ارتباطات استفاده کرد، چه مقرراتی برای کاهش خطرهای امنیتی لازم است و چطور میتوان درباره ی الزامات قانونی و فنی آن به راهکار رسید. رویارویی با یک تکنولوژی ممکنست دسترسی به آنرا دشوارتر کند، اما دشوارشدن دسترسی الزاماً به مفهوم حل مسئله نیست و فقط تخلفات را بیشتر و بیشتر می کند. اگر احتیاج به ارتباط بازهم وجود داشته باشد، محدودیت ممکنست تنها هزینه استفاده از فناوری را افزایش دهد و بهره برداری از ظرفیتهای آنرا به مسیری دشوارتر منتقل کند.
بنابراین شاید کشاورز بتواند هر روز بذرهای تازه را از خاک بیرون بکشد، اما با این کار نه کیفیت زمینش را زیاد می کند و نه محصول بیشتری برداشت می کند که تنها شاهد فرسایش خود خواهد بود. در دنیای فناوری نیز رویارویی با ابزارهای جدید، به خودی خود نشانه قابلیت نیست. برای کشوری که به توسعه اقتصادی، علمی و ارتباطی نیاز دارد، راه پیشرفت نه در جنگیدن با هر بذر تازه، بلکه در آموختن شیوه درست کاشت و برداشت آنست.
*روزنامه نگار
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب